Daniel Zalewski

Uwaga organizacyjna: przez błąd podczas wgrywania na YouTube odcinki mogły pojawić się w innej kolejności niż zostały nagrane. Seria powstaje z potrzeby zrozumienia tego, co widzę na dyżurach — m.in. nowych substancji psychoaktywnych: skąd się biorą, czemu bywają tak nieprzewidywalne i co to oznacza klinicznie. Nie omawiam źródeł pozyskiwania substancji przez pacjentów i dbam o poufność. Pozdrawiam serdecznie, Daniel Zalewski [ODCINEK 1] Kannabinoidy bez mitów - THC, układ endokannabinoidowy i syntetyczni agoniści receptora CB [SCRA] https://youtu.be/Il4SWJeJwC0 Jeśli do tej pory „syntetyczne kannabinoidy” brzmiały dla Ciebie jak skrótowe „syntetyczne THC”, ten odcinek robi jedną ważną rzecz: porządkuje pojęcia i mechanizmy tak, żeby nie mieszać roślinnych konopi, THC, układu endokannabinoidowego i SCRA w jeden worek. Dostajesz prostą mapę, która ułatwia rozumienie, czemu czasem „ten sam receptor” wcale nie daje „tego samego efektu”. A na koniec spinam to z realnym światem: substancja to jedno, a produkt/forma i jej zmienność to drugie — i to często tłumaczy rozjazd między oczekiwaniami a obrazem klinicznym. [ODCINEK 2] O neurotoksyczności - czyli co syntetyczne kannabinoidy potrafią zrobić z mózgiem https://youtu.be/X1SbJW3lts8 W drugim odcinku przechodzimy od „czym to jest” do „jak to wygląda w praktyce”: dlaczego coś, co przypomina psychozę, bywa majaczeniem i jak myśleć o tym w sposób uporządkowany. Dostajesz konkretną ramę kliniczną (bez sensacji i bez moralizowania), która pomaga odróżnić zaburzenia treści od zaburzeń uwagi/czuwania oraz sensownie zaplanować dalsze kroki po epizodzie. To odcinek, który zostawia słuchacza z „narzędziem do myślenia”, a nie tylko z listą objawów. Najważniejsze pozycje bibliograficzne: American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th Edition, Text Revision (DSM-5-TR). 2022. American Psychiatric Association. The American Psychiatric Association Practice Guideline for the Prevention and Treatment of Delirium (Second Edition). 2025. Zawilska JB, Kuczyńska K (oraz współautorzy rozdziału o SCRA). Rozdział „Synthetic Cannabinoids…” w: Handbook of Neurotoxicity (Springer Nature Reference). 2022/2023. Brunton LL, Knollmann BC (eds.). Goodman & Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics. 14th ed., 2022. Vaccaro G i wsp. “Screening and Quantification of the Synthetic Cannabinoid Receptor Agonist 5F‑MDMB‑PINACA… concentration profile across seized paper…” Drug Testing and Analysis (2025

Przepraszam, ponieważ często pojawia się wątek rozpoznania. W praktyce lekarze — nie tylko w Polsce — muszą poruszać się pomiędzy uwarunkowaniami klinicznymi a kontekstem społeczno-kulturowym oraz systemowym (m.in. NFZ), a także konsekwencjami formalno-prawnymi związanymi z ZUS/KRUS i orzecznictwem o niepełnosprawności. Nie zawsze jest przestrzeń, by wyjaśnić pacjentowi, że „etykieta” widniejąca w dokumentacji (np. w IKP) bywa nadawana w określonym celu administracyjnym lub porządkującym proces leczenia. W efekcie kolejni specjaliści — również psychiatrzy — mogą mieć trudność z odczytaniem intencji autora rozpoznania: część bezrefleksyjnie je podtrzymuje, inni z kolei je kwestionują, czasem bez pełnego dostępu do danych, na których oparto wcześniejsze decyzje. Dodatkowo w psychiatrii (podobnie jak w innych dziedzinach) rozpoznania potrafią z czasem „dryfować” — zmieniać się wraz z nowymi informacjami, ewolucją objawów, przebiegiem choroby, reakcją na leczenie oraz lepszym różnicowaniem. To temat wielowymiarowy, którego nie da się rzetelnie omówić w takiej formule rozmowy. Dlatego proszę, by to, co napisałem, nie było traktowane jako dosłowna ocena Pana sytuacji ani jako wiążąca interpretacja wcześniejszej diagnozy rozumiem, że po latach życia z rozpoznaniem, które jest obecnie kwestionowane, może pojawiać się złość i żal — zwłaszcza za okres, w którym leczenie mogło być nieadekwatne. Wielu pacjentów zgłasza potrzebę ponownej oceny właśnie z tych powodów i to jest naturalne. W Pana opisie zwraca uwagę, że po dobraniu farmakoterapii doszło do bardzo szerokiej zmiany w funkcjonowaniu społecznym i emocjonalnym. Taki obraz bywa mniej typowy dla samego CZR/ASD, bo leki zwykle nie „znoszą” rdzeniowych cech neurorozwojowych, natomiast potrafią mocno poprawić objawy współwystępujące (np. lęk, depresję, napięcie, bezsenność, drażliwość), które mogą wtórnie ograniczać empatię, ekspresję czy pewność siebie i dawać wrażenie „cech CZR”. Dlatego zamiast mówić o „unieważnieniu” diagnozy, najuczciwiej jest przeprowadzić pełną, specjalistyczną weryfikację (z uwzględnieniem historii rozwojowej). Jeśli kryteria nie zostaną potwierdzone, rozpoznanie można w dokumentacji skorygować (np. jako niepotwierdzone). Czyli przychodzą na wizytę do np. psychiatry przedstawia Pan swoją historię choroby w postaci pełnej dokumentacji, a na końcu jest karta informacyjna, która to wszystko "zbiera" i podsumowuje, stawiając rozpoznanie opisowe aktualnych problemów i np. diagnoza w kierunku ASD niepotwierdzona, oraz daje dalsze zalecenia. Spodziewam się że po takim czymś nikt nie będzie starał się wyważać otwartych drzwi

Tylko krótki wpis i nie będę wchodził w dyskusję. Dla osób które jednak nie chcę być "zetykietowani" jako "lekooporni" polecam diagnostykę w zakresie spektrum neurorozwojowym - ASD + ADHD. Realny brak psychiatrii dziecięcej sprawił, że sito tych zaburzeń ma grube oczka więc wielu pacjentów ma lekooporność, pod którą kryje się zupełnie inne zaburzenie jeśli to nie ujawni nic istotnego to kolejną sprawą mogą być zaburzenia osobowości i inne kwestie, które psychiatra w poradni może nie widzieć / nie chcieć zobaczyć lub widzi ale to pacjent jako osoba najbardziej zainteresowana nie chce zobaczyć Dlaczego to ważne? Ponieważ determinuje dalsze postępowanie i wybór nurtu psychoterapii

„W głowie czy w ciele?” Mit, który myli pacjentów (i lekarzy) - Przestałem brać i jest gorzej… czy to uzależnienie? (najczęstsza pułapka) Jeżeli wciąż spotykasz się z przekonaniem, że „uzależnienie fizyczne” i „psychiczne” to dwie odrębne choroby, ta prezentacja uporządkuje pojęcia i pokaże, dlaczego takie rozróżnienie bywa mylące. W krótkiej, przystępnej formie wyjaśniam różnicę między zależnością fizjologiczną (tolerancja/odstawienie) a uzależnieniem jako zaburzeniem używania (głód, utrata kontroli, kompulsja mimo szkód) – wraz z mapą mechanizmów mózgowych, które stoją za nawrotami. Zapraszam do odsłuchu/obejrzenia: to materiał, który można wykorzystać zarówno edukacyjnie, jak i w rozmowie w trudnościami. Referencje (4 kluczowe publikacje): Koob GF, Volkow ND. Neurocircuitry of addiction. Neuropsychopharmacology. 2010;35(1):217–238. doi:10.1038/npp.2009.110 Robinson TE, Berridge KC. The neural basis of drug craving: an incentive-sensitization theory of addiction. Brain Research Reviews. 1993;18(3):247–291. doi:10.1016/0165-0173(93)90013-P Everitt BJ, Robbins TW. Neural systems of reinforcement for drug addiction: from actions to habits to compulsion. Nature Neuroscience. 2005;8(11):1481–1489. doi:10.1038/nn1579 Volkow ND, Koob GF, McLellan AT. Neurobiologic advances from the brain disease model of addiction. New England Journal of Medicine. 2016;374(4):363–371. doi:10.1056/NEJMra1511480

aż musiałem zrobić „W głowie czy w ciele?” Mit, który myli pacjentów (i lekarzy) - Przestałem brać i jest gorzej… czy to uzależnienie? (najczęstsza pułapka) Jeżeli wciąż spotykasz się z przekonaniem, że „uzależnienie fizyczne” i „psychiczne” to dwie odrębne choroby, ta prezentacja uporządkuje pojęcia i pokaże, dlaczego takie rozróżnienie bywa mylące. W krótkiej, przystępnej formie wyjaśniam różnicę między zależnością fizjologiczną (tolerancja/odstawienie) a uzależnieniem jako zaburzeniem używania (głód, utrata kontroli, kompulsja mimo szkód) – wraz z mapą mechanizmów mózgowych, które stoją za nawrotami. Zapraszam do odsłuchu/obejrzenia: to materiał, który można wykorzystać zarówno edukacyjnie, jak i w rozmowie w trudnościami. Referencje (4 kluczowe publikacje): Koob GF, Volkow ND. Neurocircuitry of addiction. Neuropsychopharmacology. 2010;35(1):217–238. doi:10.1038/npp.2009.110 Robinson TE, Berridge KC. The neural basis of drug craving: an incentive-sensitization theory of addiction. Brain Research Reviews. 1993;18(3):247–291. doi:10.1016/0165-0173(93)90013-P Everitt BJ, Robbins TW. Neural systems of reinforcement for drug addiction: from actions to habits to compulsion. Nature Neuroscience. 2005;8(11):1481–1489. doi:10.1038/nn1579 Volkow ND, Koob GF, McLellan AT. Neurobiologic advances from the brain disease model of addiction. New England Journal of Medicine. 2016;374(4):363–371. doi:10.1056/NEJMra1511480

zapewne takie osoby nie regulują swoich emocji substancjami z ww powodów. a używają jej w bardzo określonych celach Jest jednak pewna grupa pacjentów, która z różnych powodów przyjmuje marihuanę a w czasie przyjmowania zdarza się coś co zmusza ich do sięgania po pomoc psychiatry... ten włącza leki, zaleca zaprzestanie przyjmowania marihuany, ale okazuje się że się nie da jej odstawić; powstaje błędne koło, a sam pacjent potrafi w nim być bardzo długo

W tym odcinku biorę na warsztat temat, który często wywołuje skrajne emocje: medyczna marihuana w kontekście psychiatrii. Zaczynamy od pozornie niewinnego „aptekarskiego powiadomienia” i przechodzimy do tego, co w medycynie najtrudniejsze: oddzielenia obietnic od dowodów. Wyjaśniam, gdzie kannabinoidy mają sensownie udokumentowane zastosowania, a gdzie – szczególnie w zdrowiu psychicznym – dane są słabe lub ryzyko może przeważać nad korzyścią. Na końcu zostawiam praktyczną „instrukcję obsługi”: jakie pytania warto zadać, zanim potraktujemy THC jako narzędzie do regulowania snu, lęku czy napięcia. Ref: Black N, Stockings E, Campbell G, et al. Cannabinoids for the treatment of mental disorders and symptoms of mental disorders: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Psychiatry. 2019;6(12):995–1010. doi:10.1016/S2215-0366(19)30401-8. Di Forti M, Quattrone D, Freeman TP, et al. The contribution of cannabis use to variation in the incidence of psychotic disorder across Europe (EU-GEI): a multicentre case-control study. The Lancet Psychiatry. 2019;6(5):427–436. doi:10.1016/S2215-0366(19)30048-3. Petrilli K, Ofori S, Hines L, et al. Association of cannabis potency with mental ill health and addiction: a systematic review. The Lancet Psychiatry. 2022;9(9):736–750. doi:10.1016/S2215-0366(22)00161-4. Marconi A, Di Forti M, Lewis CM, Murray RM, Vassos E. Meta-analysis of the Association Between the Level of Cannabis Use and Risk of Psychosis. Schizophrenia Bulletin. 2016;42(5):1262–1269. doi:10.1093/schbul/sbw003. Wang L, Hong PJ, May C, et al. Medical cannabis or cannabinoids for chronic non-cancer and cancer related pain: a systematic review and meta-analysis of randomised clinical trials. BMJ. 2021;374:n1034. doi:10.1136/bmj.n1034.

W tym odcinku wyjaśniam, jak ciężka trauma i PTSD mogą zwiększać ryzyko epizodów psychotycznych, jak odróżnić flashbacki od halucynacji i urojeń oraz kilka innych ważnych aspektów, które mówią. że PTSD i psychoza to nie wyrok. CYTATY: van der Kolk B. The Body Keeps the Score: Brain, Mind, and Body in the Healing of Trauma. Viking; 2014. Bessel van der Kolk, MD. van der Kolk B. The Body Keeps the Score. Bessel van der Kolk, MD. Herman JL. Trauma and Recovery: The Aftermath of Violence – From Domestic Abuse to Political Terror. Basic Books; 1992. Beyond the Temple Ehlers A, Clark DM. A cognitive model of posttraumatic stress disorder. Behav Res Ther. 2000;38(4):319 345. Briere J. Child Abuse Trauma: Theory and Treatment of the Lasting Effects. Sage; 1992 Longden E. Learning from the Voices in My Head Longden E. Artykuł w Scientific American („How to Live with Voice Hearing”)

Usłyszysz, dlaczego depresja, zaburzenia lękowe i OCD u części pacjentów przekraczają próg psychozy oraz jakie wczesne sygnały ostrzegawcze pomagają zapobiec ciężkim konsekwencjom. To rzetelny, oparty na danych odcinek o ryzyku, mechanizmach i praktycznych decyzjach klinicznych — bez sensacji, za to z jasnym kompasem dla pacjentów i rodzin. Najważniejsze pozycje bibliograficzne: Jääskeläinen E, Juola T, Korpela H, Lehtiniemi H, Nietola M, Korkeila J, Miettunen J. Epidemiology of psychotic depression – systematic review and meta‑analysis. Psychological Medicine. 2018;48(6):905–918. doi:10.1017/S0033291717002501. Cambridge University Press & Assessment Kim H, Kim SH, Jeong W, Park YS, Kim J, Park EC, Jang SI. Association between obsessive‑compulsive disorder and the risk of schizophrenia using the Korean National Health Insurance Service–National Sample Cohort: a retrospective cohort study. Epidemiology and Psychiatric Sciences. 2023;32:e9. doi:10.1017/S2045796023000021. Okkels N, Trabjerg B, Arendt M, Pedersen CB. Traumatic Stress Disorders and Risk of Subsequent Schizophrenia Spectrum Disorder or Bipolar Disorder: A Nationwide Cohort Study. Schizophrenia Bulletin. 2017;43(1):180–186. doi:10.1093/schbul/sbw082. Plana‑Ripoll O, Pedersen CB, Holtz Y, Benros ME, Dalsgaard S, de Jonge P, i in. Exploring Comorbidity Within Mental Disorders Among a Danish National Population. JAMA Psychiatry. 2019;76(3):259–270. doi:10.1001/jamapsychiatry.2018.3658.

Czy „poczucie obecności” zmarłego, krótkie „mignięcia” sylwetki albo szept imienia to objaw choroby, czy raczej typowa dynamika żałoby? W tym odcinku porządkuję fakty: pokazuję, kiedy takie zjawiska mieszczą się w normie, a kiedy stają się sygnałem ostrzegawczym; jak rozpoznawać wgląd i dbać o bezpieczeństwo; oraz jak o tym rozmawiać z bliskimi i pacjentami bez patologizowania. Odwołuję się do kluczowych badań, które wskazują, że podobne doświadczenia są częste i nierzadko kojące, o ile zachowany jest krytycyzm i nie dochodzi do dezorganizacji funkcjonowania. https://youtu.be/Kn8e9qnwR4U?si=HcS4BOSPar0DncZT Referencje: 1. Rees, W. D. (1971). The hallucinations of widowhood. British Medical Journal, 4(5778), 37–41. https://doi.org/10.1136/bmj.4.5778.37 2. Castelnovo, A., Cavallotti, S., Gambini, O., & D’Agostino, A. (2015). Post‑bereavement hallucinatory experiences: A critical overview of population and clinical studies. Journal of Affective Disorders, 186, 266–274. https://doi.org/10.1016/j.jad.2015.07.032 3. Kamp, K. S., Steffen, E. M., Alderson‑Day, B., Allen, P., Austad, A., Hayes, J., Larøi, F., Ratcliffe, M., & Sabucedo, P. (2020). Sensory and Quasi‑Sensory Experiences of the Deceased in Bereavement: An Interdisciplinary and Integrative Review. Schizophrenia Bulletin, 46(6), 1367–1381. https://doi.org/10.1093/schbul/sbaa113

Odnośnie strat, trudno o tym pisać właśnie tu - z różnych powodów. Odnośnie motywacji do "tworzenia" - musze to poukładać i spisać. Omówić to z kimś bliskim. Trudno jest mi wyodrębnić, ponazywać i opisać powody tego, że nagrywam podcasty. Jest ich dużo. Ociera się to o poczucie sensu, koresponduje z wykonywanym zawodem za co jestem wdzięczny losowi, i parę innych powodów. Uznanie też jest wśród nich - czemu nie

Dziękuję. Mam bardzo dużo tematów w planach i kilka w przygotowaniu. Czasem jednak dopada mnie brak motywacji A z tym czy się to przyjemnie słucha czy nie to wynika z gustu - mojej żonie się nie podoba <hlip, hlip> większość

O, miniaturka zmieniona. Niestety nie przyniosła zamierzonego rezultatu i nie sprawiła, że ludzie zaczęli słuchać piszę właśnie bo brakuje mi uznania tego co robię - a jak mam dostać jak się nie dopomnę! a tutaj trochę o uznaniu

Tak właśnie myślałem nad tytułem i "okładką", która może nawet zniechęcać do odsłuchania, bo większość będzie się obawiać konfrontacji ze swoimi emocjami Tak, jak najbardziej rozstanie jest stratą, a strata boli. Bardzo dziękuję za komentarz. Też uważam, że dobrze wyszło - tylko okładka i tytuł...

Kiedy pamięć boli za bardzo Żałoba zwykle łagodnieje, ale czasem zacina się w miejscu. W odcinku tłumaczę: kiedy czas 6–12 miesięcy przestaje być „normalnym smutkiem”, co oznacza rdzeń separacyjny (tęsknota/preokupacja) oraz dlaczego upośledzenie codziennego funkcjonowania jest kluczowe. Dostaniesz przykłady z życia i wskazówki, co zrobić dziś, by nie zostać samemu z bólem. Bibliografia – wybór Prigerson HG, Boelen PA, Xu J, Smith KV, Maciejewski PK. Validation of DSM‑5‑TR criteria for Prolonged Grief Disorder (PGD). World Psychiatry. 2021. Killikelly C, i in. Prolonged grief disorder (przegląd). The Lancet Psychiatry. 2025. Hilberdink CE, i in. Bereavement issues and PGD: global perspective (kryteria ICD‑11/DSM‑5‑TR). Cambridge Prisms: Global Mental Health. 2023.